Elektrikli Araba Motoru Nasıl Çalışır?

İçten yanmalı motorların aksine elektrikli arabalar; yakıt cimriliği ve çevreye duyarlılığından dolayı kullanıcılara daha konforlu bir seyir sunmaktadır. Peki mutfak robotundan diğer elektronik eşyalarda kullanılan elektrik motoru ile içten yanmalı motorlar arasındaki fark nedir?

Elektrikli Araba Motoru İle İçten Yanmalı Motor Arasındaki Fark Nedir?

Elektrikli araba motoru ile içten yanmalı araba motoru yani geleneksel motor arasındaki en büyük fark, tabi ki de tükettiği yakıttır. Diğer farklar/üstünlükler maddeler halinde özetlenirse;

  • Yüksek verimlilik, ani hızlanma (özellikle frenleme sonrası)
  • Düşük hızlarda bile yüksek tork imkanı
  • Çalışma hız aralığının geniş olması
  • Ani hızlanma ve ani durabilme
  • Çevre dostu
  • Çetrefilli hava koşullarına karşı güvenilirlik
  • Basit ve daha az maliyetli bakım
  • Daha az gürültü ve tork dalgalanması
  • Hararet gibi maksimum soğutma sistemi gereksinimin azlığı
  • Son ve bütünsel teknoloji
  • Su, toz gibi durumlara karşı dayanıklılık

Gibi elektrikli araba motoru, geleneksel motorlara göre birçok avantaja sahiptir.

 

  

elektrikli araba ve icten yanmalı motor

Elektrikli Araba motoru nedir?

Kabaca elektrikli araba motoru, gücünü elektrikten alarak faaliyet gösteren motorlardır. Geleneksel motorların aksine nerdeyse hiç mekanik parça bulundurmayan bu motorlar, elektromanyetik alandan hareket enerjisi oluşturma prensibine dayanmaktadır. Motorda bulunan iki önemli parça da; stator ve rotordur. Motorun sabit parçası stator olup; stator çekirdeği (bobinleri korur), stator çerçevesi ve bobinden (elektrikli alan oluşturur) oluşur ve manyetik alan oluşturmakla yükümlüdür. Rotor ise; motorun hareketli parçasıdır ve statorda oluşturulan elektrik enerjisinin hareket enerjisine dönüşmesini sağlar. Bobinlerin (statorda bulunan) ürettiği elektromanyetik alan, rotorun iletken tellerinde geçerek hareketi sağlar. Rotora bağlı dişlilerin de dönmesiyle birlikte tekerin hareketi sağlanmış olur. Elektrikli araba motorunun çalışma prensibi, maddeler halinde özetlenirse;

  1. Önce bataryada birikmiş enerji, alternatif akıma dönüştürüldükten sonra elektrik motoruna gönderilir
  2. Alternatife akıma dönüştürülen akım, statora uğrar
  3. Stator bobinlerinden akım geçtikten sonra manyetik alan oluşur
  4. Daha sonra rotorun hareketi sağlanır
  5. Rotora bağlı dişliler sayesinde tekerleklerin hareketi başlar.
elektrikli araba motoru

Elektrikli araba motor çeşitleri neleredir?

Genel mantığı yukarıdaki gibi olsa da çeşitli elektrikli araba motoru vardır, bunlar; doğru akım, asenkron, anahtarlamalı relüktans ve sabit mıknatıslı motor.

1.Doğru Akım Elektrikli Araba Motoru (DC Motor)

1900’lü yılların sonlarına doğru ortaya çıkan elektrikli araç prototiplerinde yaygın olarak kullanılsa da güç elektroniği üzerindeki çeşitli teknolojik gelişmelerden sonra güncelliğini yitirdi. Doğru akım elektrikli araba motoru; düşük hızda bile yüksek tork, kolay kontrol edilebilirlik, düşük tork dalgalanması gibi özelliklere sahiptir ve doğrudan elektrikli otomobil bataryasına bağlanabilir. DC Motor tipleri ayrıca, en basit yapıya sahiptirler. Hızın ayarlanması ise gerilim değerlerindeki değişimle yapılmaktadır. Ayrıca bu motorların; daha fazla güç için yüksek maliyet ve boyut, sık bakım ve enerji dönüşümündeki verimsizlik gibi bazı dezavantajları da vardır. Sonuç olarak tork ve hız parametrelerine göre bu motorlar avantajlı gibi görünse de, dezavantajlarından dolayı elektrikli araba motoru için pek tercih edilmez.

2-Asenkron Elektrikli Araba Motoru

İndüksiyon motorlarla benzer çalışma prensibine sahip olduğu için bu motorlara, indüksiyon motor da denebilir. Asenkron elektrikli araba motoru; bağlantı klemensleri, fan, motor mili, stator sargıları, stator ve rotor adı verilen bileşenlerden oluşmaktadır. Yapılarına göre de, sincap kafesli ve bilezikli olarak ayrılabilirler. Bahsedilen motorların, doğru akım motorlara göre;

  • Daha ucuz ve daha az bakım
  • Yüksek moment, güç yoğunluğu ve verim

Gibi bazı avantajlara sahiptir ve bu motorlardaki devir sayısı, frekans değişikliğiyle sağlanmaktadır. En yüksek verim, daha çok yüksek hızlarda gözlenmektedir. Fakat bazı güç yoğunluğu ve verim gibi dezavantajlardan dolayı, elektrikli araçlar için çok tercih edilmez.

3.Anahtarlamalı Relüktans Motoru

1838 yılında Davidson tarafından İskoçya’da kullanılmaya başlanan relüktans motorlar, diğer çok fazlı motor tiplerine göre basit bir yapıya ve kuruluma sahiptir. Bu motor tiplerinin statorunda sargı bulunurken, rotorunda sargı ya da mıknatıs bulundurmaz ki bu tasarım da onu, basit motor yapar. Sonuç olarak bu tasarımından dolayı da diğer motorlara göre, yüksek tork ve hız değerlerine çıkabilir. Düzgün çalışma için sürekli moment üretilmesi gereken bu motor tipinin; aküstil gürültü ve titreşim dalgalanması gibi çeşitli dezavantajları vardır ve elektrikli arabalar için kullanılması için henüz yeterli yetkinliğe sahip değildir.  

4.Sabit Mıknatıslı Senkron Motor

Sabit mıknatıslı senkron elektrikli araba motoru, manyetik alan oluşturmak için mıknatıs kullanan motorlardır ve bu nedenle de bakım gereksinimleri minimumdur. Motorlardan (diğer) farklı olarak bu motorlara 2 farklı akım uygulanmaktadır. Statora alternatif akım uygulanırken, rotora da doğru akım uygulanmaktadır. Fakat rotordaki mıknatıslar sayesinde manyetik alan sağladığı için ekstra (harici) bir doğru akım kaynağına gerek yoktur. Elektrikli arabalar için olabilecek en düşük boyutta ve ağırlıkta, istenen bir tork ve güç değeri vardır. Kullanılan motorlar arasından bu isteği sağlayacak motor tipi de sabit mıknatıslı senkron motorlardır. Diğer motor tiplerinden avantajları da maddeler halinde özetlenirse;

  • Yüksek verimlilik ve tork-güç yoğunluğu
  • Daha küçük, hafif
  • Daha sessiz

Gibi avantajlarıyla bu motorlar, ticari olarak elektrikli araçlar için kullanılmaktadır.

Ne kadar diğer motorlara göre bakım gereksinimleri az olsa da, sonuç olarak bu motorlar hassas motorlardır ve koruma işlemi yeterli şekilde yapılmalıdır. Bu sebeple de;

İnovatif ve girişimci düşünce yapısıyla elektrikli arabalarda mevcut olan; elektrik motoru, batarya, dişli kutusu, itici ünite, kontrol ünitesi gibi parçaların dış etkenlere karşı korunması ve verimliliğin sağlanması için sızdırmazlık ve koruma elemanları sunan Tunç KİP ve Timuçin KİP önderliğindeki Temel Conta tarafından ortaya konulan son ürünleri tercih etmeniz, yerinde bir karar olacaktır.

İlginizi çekebilir: Elektrikli Araba Modelleri – Kaç Çeşit Model Var?

Kaynaklar

1. “How Does An Electric Motor Work?” SaveOnEnergy, www.saveonenergy.com/how-does-electric-car-motor-work/.

2. Moses, Marta. “How Do Electric Cars Work?” EDF, Jan. 2020, www.edfenergy.com/for-home/energywise/how-do-electric-cars-work#:~:text=Electric%20cars%20function%20by%20plugging,they%20feel%20lighter%20to%20drive.

3. “Elektrikli Araçlarda Kullanılan Motorlar Ve Özellikleri.” Elektrik Port, 28 Dec. 2018, www.elektrikport.com/haber-roportaj/elektrikli-araclarda-kullanilan-motorlar-ve-ozellikleri/21929#ad-image-0.

4. “Elektrikli Araba Motoru Nasıl Çalışır?” Toyota Blog, blog.toyota.com.tr/elektrikli-araba-motoru-nasil-calisir/.

 

Subscribe To Our Newsletter

Subscribe To Our Newsletter

Join our mailing list to receive the latest news and updates from the auto industry and the Temel Gaskets team.

You have successfully subscribed!