Otomatik Şanzıman Conta Çeşitleri Nelerdir?

Aracın hızını ve motorun devrini ayarlamak için bilim insanları ve mühendisler tarafından çeşitli sistemler geliştirilmiştir. Bu sistemlerden biri de şanzıman sistemleridir.

Şanzıman Nedir?

Fransızca’da hız değiştirme kutusu anlamına gelen boite de changement de vitesse kelimelerinden türetilen şanzıman ya da diğer ismiyle vites kutusu, motorda üretilen hareketin diferansiyele istenilen tork değerinde iletilmesine olanak sağlayan bir aktarma elemanıdır. Yani aracın ileri geri gitmesini sağlayan, aracın hızının azalıp artmasını sağlayan ve kabaca; 1., 2., 3., 4, 5. Vites ve geri vites olarak adlandırılan sistemlerdir. Araç şanzıman sistemi belirli parçalardan oluşmaktadır. Bunlar; giriş mili, ana mil, grup mili, dişli grupları, geri vites dişlisi, kayıcı mil, sekromecler ve vites çatalıdır.

Şanzıman Nasıl Kullanılır?

Motorlu araç seyir halindeyken motorun devri artabilir ya da azalabilir. Özellikle yüksek devirlerde motor hem zorlanmış olur hem de fazla yakıt tüketir. Alçak devirde de hareket zor sağlanır. Bu gibi durumları önlemek ve uygun hıza ulaşmak için de şanzıman (vites kutusu) kullanılmaktadır. Örneğin; araç kalkışı, 1. Viteste gerçekleştirdikten sonra, araç yavaş yavaş hızlanmaya başlar ve motorun devri artar. Sonra arabanın vitesi, debriyaj yardımıyla 2. Vitese atılır ve hem motor rahatlamış olur hem de optimum hıza ulaşılır. Geriye doğru gitme içinse vites R kısmına getirilir ve hareket sağlanır.  Şanzımanlar işleyişlerine göre çeşitlerine ayrılmaktadırlar. Bunlar;

  • Düz şanzıman
  • Otomatik şanzıman

 İlginizi çekebilir: Conta İmalatı Nasıl Yapılır – Hangi Yöntemler Kullanılır?

 

  

şanzıman nedir nasıl kullanılır

Otomatik Şanzıman Nedir?

Otomatik şanzıman, düz şanzımanlardaki sürücünün vites değiştirme, debriyaja basma gibi yükümlülüklerini üstlenen şanzımanlardır. Bahsedilen şanzıman türünde 4 seçenek bulunmaktadır. Bunlar; aracın ileri gitmesini sağlayan “D”, aracın boşta yani motorun gücünün tekerlere aktarılmadığı durum olan “N”, aracın geri gitmesini sağlayan “R” ve park halindeyken küçük devirle çalışma sağlayan “P” seçenekleridir. Sürücü “D” seçeneğine geçtikten sonra ileriye doğru hareket başlar ve vites geçişleri yani dişli geçişleri, motorun devrine göre otomatik olarak gerçekleşir. Düz şanzıman tipinde olduğu gibi; motor devrini kontrol et, debriyaja bas, vitesi değiştir ve hıza göre debriyajı kaldır gibi sorumluluklardan muaf olan sürücüler, otomatik şanzıman tipinde yol kontrolüne daha çok odaklanmaktadırlar. Temelde D, N, R, P gibi 4 seçenekten oluşan otomatik şanzıman araçların bazılarında bu 4 seçenekten fazla imkan bulunabilmektedir. Bazıları; ağır yük taşıma modu, kar/buz gibi havalar için sağlıklı sürüş modu, otoyol modu, drag yarış modu ve spor modudur.

otomatik şanzıman

Otomatik Şanzıman Çeşitleri Nelerdir?

Otomatik şanzıman çeşitleri; geleneksel, otomatikleştirişmiş düz vites ve sürekli değişken (CVT) olmak üzere 3’e ayrılır.

Geleneksel otomatik şanzıman sistemi; tork konvertörü, vites dişlileri (planet dişliler) ve hidrolik kumanda olmak üzere 3 kısımdan oluşur. Burada tork konvertörü, düz şanzımanlarda bulunan debriyajların yerini alır. Vites seviyelerini ise planet dişlilerde oluşan diş oranları meydana getirir ve geçişler, dişlilerin durdurulması ve birbirine kavraştırılması ile olur. En iyi otomatik şanzıman türüdür ama normalden fazla yakıt yakması bu sistemin dezavantajıdır. 

Otomatikleştirilmiş düz vites; geleneksel otomatik şanzıman gibi dişli sistemi, vites değişikliğini sağlayan elektromekanik düzen ve bir ya da daha fazla debriyajdan oluşur. Diğer sistemlere göre ekonomik olduğu söylenmektedir.

Sürekli değişken (CVT) şanzıman; Vites oranlarının diğer şanzıman tiplerinin aksine sabit ve kademeli olarak değil, sürekli olarak değişebilen sistemlerdir. Süresiz, sonsuz vites kademesi sunduğu için günümüz içten yanmalı motorları için en uygun, en ideal şanzıman türüdür. Küçük araçlarda, motosikletlerde kullanılabilir.   

Otomatik Şanzıman Conta Çeşitleri Nelerdir?

Conta; yakıt sistemi, soğutma sistemi, aktarma organları egzoz sistemleri olmak üzere yüzeyler arası; sıvı, gaz ve basıncın sızmasını önleyen makine elemanlarıdır. Her parçada olduğu gibi otomatik şanzıman siteminde de temelde dahili ve harici olarak ayrılan contalar kullanılmaktadır. Kullanılan contalar;

  • Yağ karter contası
  • Yan kapak contası
  • Transaxle contası
  • Diferansiyel contası
  • Transfer kutusu contalarıdır.

Yağ karteri contası bu contalar arasında en önemlileridir. Yağ karteri ile şanzıman arasındaki yağ sızıntısını önlemek için kullanılmaktadır. Alüminyum, AEM kauçuk, ACM kauçuk, fiberglas plastik, ACM elastomer gibi malzemelerden üretilmektedir. Contada oluşabilecek herhangi bir sorun sızıntıların başlamasına ve yağ oranının eksilmesine neden olur. Yağ oranının eksilmesi de tamamen şanzımanın değiştirilmesine kadar giden kötü bir sonuca varabilir. Bu nedenle bakımlar zamanında yapılmalı ve uygun contalar kullanılmalıdır. Bu yüzden;

Orijinal ürünlere uygun hammadde kullanımına özen gösteren, Tunç Kip ve Timuçin Kip liderliğindeki Temel Conta tarafından üretilen otomatik şanzıman contalarının tercih edilmesini öneririz.  

İlginizi çekebilir: Conta Yanması İçin Önlem ve Çözümler

 

Subscribe To Our Newsletter

Subscribe To Our Newsletter

Join our mailing list to receive the latest news and updates from the auto industry and the Temel Gaskets team.

You have successfully subscribed!